Naar aanleiding van het exposeren van 15 nieuwe bijoux-objects in Acquasparta en Seregno in Italië
verscheen het onderstaande interview in de Newsletter van Camaver Kunsthaus International.
Tonie van Marle over schoonheid
Schoonheid heeft vele verschillende kanten. Hoewel het lijkt of het gemakkelijk te herkennen is – denk aan gezegdes als"A thing of beauty is a joy forever"- is schoonheid helemaal niet waardevrij of een eenduidig begrip. We vroegen aan Camaverkunstenaar Tonie van Marle naar haar definitie van schoonheid.
Hoe zou jij schoonheid omschrijven? Ik denk dat je schoonheid niet op zich kunt definiëren, omdat het steeds nieuwe vormen aanneemt. Het is niet iets "natuurlijks", maar is iets dat onderworpen is aan ontwikkelingen, zowel van buitenaf als op een persoonlijk niveau. Als mensen voor het eerst met nieuwe expressies op het gebied van kunst geconfronteerd worden duurt het vaak een tijd voordat deze uitingen geaccepteerd worden, voordat ze een deel uit gaan maken van een nieuwe esthetiek. Er zijn ontelbare voorbeelden van beeldende kunst, muziek of literatuur waar mensen aanstoot aan namen en die men het liefst gecensureerd zag worden. En dan zie je op den duur toch dat ze algemeen geapprecieerd gaan worden en mensen er de schoonheid van in gaan zien. Er wordt vaak gezegd dat dit soort kunst te vroeg kwam, maar ik denk dat dat een erg armoedige visie is op de functie van kunst.
Wat bedoel je met functie? Niet direct iets heel praktisch. Schoonheid hoeft ook helemaal niet de belangrijkste functie van kunst te zijn. Als iets alleen maar mooi is, wordt het vaak ook erg snel saai, en blijft het niet interessant. Ik vind dat kunst moet blijven verrassen, mensen steeds nieuwe configuraties moet aanbieden.
Bedoel je dat kunst moet shockeren? Nier per sé. Ik heb daar geen problemen mee, maar shockeffecten zijn snel uitgewerkt. En zelfs in onze tijd van populair kunst, waarin kunst geen eeuwigheidswaarde hoeft te hebben, maar alleen voor hier en nu bedoeld is, is het jammer als alles verdwijnt zonder ook maar een spoor achter te laten. Ik denk dat mensen best geraakt willen worden door een gevoel of een emotie. En zodanig zou je schoonheid wel als een emotie op kunnen vatten.
Iets wat je koestert? Zo zou je het kunnen zeggen, hoewel ik het niet sentimenteel bedoel. Ik probeer mensen te verrassen door middel van mijn werk, ze op een ander been te zetten. Alsof ze iets zien wat ze nog niet eerder zo hebben gezien. Hoewel dit misschien wel een beetje traditioneel klinkt probeer ik het wel op een lichtvoetige manier te doen. Ook op een humoristische wijze. Ik geloof niet dat kunst zo nodig bloedserieus hoeft te zijn. Dan ga je weer uit van een nogal ouderwetse, hiërarchische scheiding tussen hoge en lage cultuur. Ik probeer juist met de traditionele opvattingen van kunst te spelen, ze op hun kop te zetten en oude en nieuwe vormen van verschillende disciplines te introduceren.
Over welke disciplines heb je het dan? Ik ben op dit moment erg geïnteresseerd in wetenschappelijke ontdekkingen, vooral op het gebied van DNA en celbiologie. Daar kom je een perspectief op het leven tegen dat ik heel fascinerend en ook heel esthetisch vind. Het is een inspiratiebron voor een nieuwe serie pasteltekeningen geworden, een hele nieuwe ontwikkeling in mijn werk.
Laat je daarmee je eerdere werk achter je? Ach, het is meer een breder perspectief in mijn werk. De kleine installaties in kistjes geven het gevoel van een geheime wereld, iets intiems. De tekeningen zijn veel extroverter en ik hoop ook verder te gaan met de grotere installaties, binnen en buiten, iets waar ik recent mee begonnen ben. En aan de andere kant ben ik ook begonnen met het maken van verschillende series sieraden die op technologie zijn gebaseerd. Hele verfijnde en ingewikkelde objecten.
Maar zijn sieraden u niet typisch iets puur esthetisch? (Lachend) Ja, het klinkt allemaal een beetje tegenstrijdig. Maar het gaat me er om dat ik voor het maken van deze sieraden materialen gebruik die nou juist helemaal niet traditioneel zijn. Ik haal computers, camera's, beamers, projectors en andere apparaten uit elkaar en verzamel dan een heleboel kleine onderdelen die ik weer gebruik om unieke objecten te maken. Ik noem ze bijoux-objects en het zijn eigenlijk kleine kunstwerken waar je op zich van kunt genieten, maar die je ook kunt dragen. Ik ben dol op het gebruik van materialen die tot een heel ander gebied behoren, technisch, onesthetisch, zelfs lelijk zijn – en daar iets heel anders mee te doen. Dat is voor mij een van de allerbelangrijkste functies van kunst: dat je niet gehinderd wordt door wat voorgeschreven is of van je verwacht wordt, maar om nieuwe wegen in te slaan. En of dit nu gedefinieerd wordt als schoonheid of niet vind ik eigenlijk van ondergeschikt belang.
